Sexta(24/11/2017)-Departamentu Enjenaria Mekanika ohin loron hala’o Sorumutu ho tema “Aprezentasaun Rezultadu Servisu Sosial Estudante Finalista 2017 Departamentu Enjenaria Mekanika FECT-UNTL”, iha sorumutu ne’e marka prejensa husi Vice Dekanu Assuntu Estudantes Eng.João Bosco Ribeiro Cabral, Diretor Departamentu Engenharia Mekanika, dosentes no estudante Mekanika iha salaun mekanika hodi assisti rejultadu aprejentasaun estudante sira ne’ebe ba halo servisu sosial iha baze.
Iha tinan akademiku 2017 estudante finalista husi deparatamentu enjenaria Mekanika ba halao sira nia servisu sosial iha Munisipiu rua mak hanesan Munisipiu Baukau iha Suku Uaioli no mos iha munisipiu Suai iha suku Belecasae. Actividade estajiu ne’e halao durante fulan ida husi dia 7 setembru too 6 Outobru 2017.
Iha biban ida ne’e molok atu hahu aprejentasaun , Vice Dekanu Assunto Estudante hato’o bliafuna badak ba participante sira hotu, “ iha aprejentasaun ida ne’e foti nia objetivu balun hanesan imi bele fahe esperiensia ba iha departamentu no nia estrutura no mos ba imi nia alin semestre sira kona ba saída mak imi halo iha estajiu ne’e no mos oinsa ho komunidade sira nia hanoin hodi nune’e iha departamentu bele hatene saída maka diak atu bele halo ba futuru oin mai kona ba servisu sosial ne’e. no hodi Dekanu FECT nian naran hau hakarak hato’o parabéns ba imi tamba imi nia estajiu sosial lao ho susesu no saída mka orsida imi sei aprejenta bele hatudu ba departamento hodi haree buat ne’ebe mak bele hadia iha oin mai.” hateten Vice Dekanu.
Dosente koordenador ba estajiu husi suku Belecasae Suai Eng.Jose Barreto hateten katak comunidade iha suku refere haksolok tebes simu prejensa husi stajiarius sira tamba ida ne’e hanesan primeira vez ba sira nia suku, maibe iha ne’eba ladun iha prejensa maximu husi comunidade sira tamba sira iha preukupasaun ba Projetu sira ne’ebe halao iha sira nia suku laran hanesan konstrusaun estrada Suai. Iha parte seluk Dosente koordenador ba stajiu husi suku Uaioli Baukau Eng. Adalfredo Guterres da Silva mos hatutan tan kona ba stajiu iha Suku Uaioli katak komuinidade satisfeitu ho estudante sira ne’ebe hala’o stajiu iha neeba tamba bele ajuda ona comunidade hanesan hadia trator ne’ebe a’at kuaze tinan 7 ka 8 nia laran no estudante sira konsege hadia diak.
Liafuan badak mos hato’o husi Diretor Departamentu Enjenaria Mekanika katak nia orgulu tebes ho estudante sira ne’ebe halao estajiu ne’e no husu mos ba estudante finalista ne’ebe tuir mai atu bele hadia diak liu tan iha estajiu tuir mai no espera katak aprejentasaun ne’e bele sai hanesan referensia ba estudante sira ne’ebe seidauk halo estajiu.
Iha aprejentasaun ne’ebe hato’o husi reprejentante estudante Finalista 2017 ne’ebe halao estajiu iha suku Belecasae liu husi Power Point ne’ebe iha introdusaun koalia kona ba pilar tolu ne’ebe maka aplika iha Ensinu Superior hanesan Estuda, Servisu Social/Ajuda no Pesquija, sira simu ona teoria ne’ebe hetan iha aula lran hafoin ne’e sira ba halao servisu sosial hanesan actividade ne’ebe obrigatoriu estudante sira tenki halo tuir programa Licensiatura ne’ebe implementa iha Universidade nacional Timor Lorosa’e. Objektivu husi estajiu iha Belecasae ne’e maka nuudar programa anual husi Universidade Nian, atu bele aplika teoria no pratika ne’ebe durante ne’e aprende ona iha Universidade, servisu hamutuk ho comunidade sira hodi fahe esperiensia ne’ebe hetan ona iha universidade no objektivu ikus maka atu bele aumenta konesimentu no oinsa moris hamutuk iha comunidade sira. Benefisiu ne’ebe hetan maka aprende liderança/responsabilidade, aprende komunikasaun sosial, cultura no esperiensia, aprende oinsa moris iha grupu, hatoman na moris hamutuk ho comunidade iha área rurais no aprende sai hanesan educador ne’ebe iha responsabilidade. Aktividade ba estajiu no servisu sosial iha Munsipiu Covalima postu administrativo Maucatar, Suku Belecasae no iha suku refere kompostu husi Aldeia hitu (7) mak: Dais, Gajolo Busadau, Du’ut, Loloba, Lolowa no Illa, tempu servisu sosial maka hahu husi fulan Setembru dia 7 too Outobru dia 6 tinan 2017. Facilidade apoiu ba estajiiu ne’ebe hala’o iha suku Belecasae, autoridade Local oferese mos fatin ba estudante sira hodi hamahan a’na mak hanesan Sede Suku no mos uma mamuk ida ba sira hodi bele descansa. Orsamnetu ba servisu sosial ne’e husi estudante rasik mak hatama osan hirak ne’e no osan ne’ebe utiliza ba programa ne’e hamutuk $2.736.00, gastus ba operacionais $ 1.830.45, gastus ba komsumsi hahan $887.75 no ba printing hamutuk $17.80. horariu ba actividade komesa husi segunda to sabadu husi dader oras 8:30 Meiudia oras 13:00 no remata iha oras 17:00. Rezultadu husi actividade maka hanesan pinta sede suku, halo haris fatin ba sede suku, halo mini palku iha sede suku nia sorin atu bele halo cerimónia ruma ka konsertu ba loron boot ruma, ajuda mos comunidade sira hadia sira nia prexija hanesan solda odamatan besi, solda armariu besi, solda Cruz, halo mos sosializasaun no jogu amizade ba iha Eskola Sekundaria Katolika Ave Maria (ESCAM). Dejafius ne’ebe hetan husi estajiadus sira iha suku Belecasae maka labele hari ai-riin ba kampu futebol tamba iha problema komunikasaun xefe suku no comunidade sira kona ba raia tu harii airiin futebol nian tan ne’e estudante sira rai hela airiin futebol nian iha ne’eba karik loron ruma sira bele harii kampu futebol, no mos kominudade sira ladun hakbesik an ba estudante sira tamba rajaun sira preukupa ho servisu ne’ebe sira hala’o (Projetu).
Iha aprejentasaun segundu hato’o husi reprejentante estudante Finalista 2017 ne’ebe halao estajiu iha suku Uaioli Postu administrativo Venilale munisipiu Baukau ho objektivu servisu sosial nian maka halo estudu (assesmentu) ba problema ka dejafius hirak ne’ebe mak comunidade sira hasoru hodi fo solusaun tuir kbiit estajiarius nian, fo asistensia ba necessidade suku nian, promove departamento nia potencialidade equipa estajiariu ih aba comunidade, oinsa moris no servisu hamutuk ho komuinidade iha baze no sai âmbito husi amizade entre comunidade no universidade, objektivu ne’ebe temi iha leten atu responde ba pilar ka papel akademika nian nu’udar “AJENTE KONTROLU SOSIAL”. Realizasaun actividade iha suku Uaioli postu administrativo Venilale Munisipiu Baukau ho total populasaun 2.447 pessoas (mane: 1.242, feto: 1.205) husi uma kain 504 tuir sensus tinan 2017 nian, suku ne’e kompostu husi aldeia haat (4): Aca-Uata, Lili-Bau, Uai-A’e no Uatu-Missa. Actividade servisu sosial realiza durante fulan ida ho semana ida hahu dia 7 Setembru 2017 no emsera iha dia 12 Outobru 2017. Orsamentu ne’ebe utiliza ba actividade ne’e hamutuk $3.000.00, gastus operacionais $2.240.00, gastus konsumsi $611.00 no gastus ba enseramentu $149.00. Rezultadu ka Programa husi actividade estajiu servisu sosial ne’ebe realiza iha parte rua , parte dahuluk maka actividade programadu (Intimu) tuir buat ne’ebe dosentes Orientador estajiu ho rerezentante ba halo survey (assesmentu) iha suku Uaioli no parte daruak maka actividade komun (addisional) mak servisu sira ne’ebe comunidade husu ajuda. Aktividade Programadu ne’ebe hala’o mak hanesan instala foun eletrisidade ba iha edifisiu Suku no hadia PV, halo armariu ba dokumentus suku nian ho medida h=180cm, l=50cm, c=110cm kada fileira ho medida 40 cm, kuadru suku Uaioli ho komprimentu=120cm, largura=80cm altura ba nia riinho medida 190cm, lutu reservoir bee ba sede suku ho medida c=600cm, l=430cm h=120cm, transforma odamatan kiik iha sede suku nebe inicial ho ai estudante sira troka ho solda besi ho medida 90cm x 120cm, halo portaun ka odamatan boot sede suku nian ho solda besi ho nia medida 300 x 223 cm. Estudante sira mos halo manutensaun no reparasaun ba hand tractor ne’ebe distribui husi governu iha aldeia Uatu-Missa no aldeia Uai-A’e ne’ebe aat kuaze tinan 6 nia laran maybe konsege hadia husi estudante estajiariu sira ho sira nia kreatividade no matenek ne’ebe sira iha, hadia bomba hidrolika ne’ebe localiza iha be’e matan Uai-Kurabi, halo servisu kanalizasaun husi be’e matan Uai-Kurabi ba iha diresaun kumunidade Luli-Bau no hadia mos kanalizasaun ba iha diresaun comunidade aldeia Uatu-Missa, halo dezenhu ba estrutura Suku nian, halo demografia suco Uaioli. No ba actividade komun ne’ebe halao hodi fo tulun ba comunidade sira maka modifica makina dulas nuu (funsiona), las ka solda suporter pully makina baku hare nian, las besi kanu ba truk nia bak, las komunidade nia armariu bo’ot ho medida 110 x 50 x 180 cm, armariu kiik ho medida 55 x 55 x 130 cm, hadia meza bo’ot ho medida 200 x 100 x 80 cm, mezina hamutuk ho gaveta nia medida 108 x 79 x 57 cm, kama ho medida 200 x 160 x 45 cm, halo sinu Igreja nia riin, alemde ne’e estudante sira mos utiliza sira nia skill ne’ebe iha hodi ajuda comunidade sira ne’ebe hetan problema hanesan programa televijaun nian lakon ka la hetan signal TVTL nian no konsege hadia parábola uma kain ne’en (6) nian, fahe konesimentu kona ba matéria geral no Kompetisaun konkursu no diskursu publiku (Public Speaking) ba alin estudante sira iha Ensino Segundo Ciclo Uatu-Missa no Ensino Segundo Ciclo Caulita, estajiarius sira hamutuk ho comunidade sira partisipa programa deziminasaun informasaun legal kona ba oinsa asesu ba justiça ne’ebe fo husi grupu Justitia Et Pax iha sede suku. Dificuldade ne’ebe estudante sira hasoru maka susar atu asesu ka halo kompleta material ruma tamba distansia hela fatin ho merkadu dook tebes no energia elektrisidade mate bebeik maibe ho ida ne’e la hamate esperitu servisu too sira finaliza sira nia actividade sira. No iha serimonia despedida estudante sira hetan apresiasaun husi Suku ne’ebe fahe Sertifikadu ba kada estajiarius sira no mos husi estudante sira mos tara tais ba líder local sira ne;ebe durante ne’e servisu hamutuk iha fatin refere.
Depois de aprejentasaun ne’ebe aprejenta husi Grupu rua estajiu servisu sosial nian iha mos sesaun husu no hatan husi participante sira.
No rohan ba sorumutu ohin loron nian maka enseramentu husi Diretor Departamentu Mekanica Eng. Antonio Pedro Belo.