
Aileu (25/08/2016)- “SAI MATENEK NO KREATIVU UTILIZA TEKNOLOGIA INFORMASAUN NO KOMUNIKASAUN” ne’e maka tema ba atividade ICT-Camp tinan ida ne’e iha Mucipiu Aileu. Atividade ne’e loke abertura husi Secretaria Estadu Juventude Desportu Sr. Leovigildo da Costa Hornai, partisipa mos husi Diretor Geral Komunikasaun no nia komitava sira, Diretores Gerais SEJD nian, representante husi Administasaun Munisipiu Aileu, Komandante Polisia Munisipiu Aileu, Amu Paroko S.Paul no S.Pedro Aileu, ajensia Nasional No internasional , fasilitador sira husi parte Governu, Fundasaun Dezenvolvimetu Software Livre (FDSL), Info Timor, Nukleu Estudante Engenharia Informatica (NEEI) UNTL, Estajiarius Departamentu Informatica FECT, UNTL no mos partisipantes sira husi munisipiu sanulu resin rua no rejiaun Autonomu Oekussi.
Atividade ne’e sei halao durante semana ida iha Salaun Timor Klaran Aileu Villa, depois de abertura tuir kedas workshop etapa primeiru ba partisipantes ICT-Camp 2016 ne’ebe lidera husi orador nain tolu mak hanesan tuir mai ne’e:
Atividade ba Loron segundu maka workshop husi orador nain rua husi Ekipa FDSL ho tema ne’ebe la hanesan. Workshop dahuluk ho tema “Open Source” fo husi ekipa FDSL Maun Cesario Ijaak ne’ebe koalia kona ba konesimentu software livre, Piratas ka Pembajakan Software sira, oinsa atu halo dezenu grafiku iha Linux utiliza software livre ho naran Inscape, esplikasaun kona ba Tools sira ne’ebe mak eziste iha Inscape nia laran no ikus liu pratika halo dezenu bandeira RDTL, Halo Sertifikadu sira, utiliza Software livre Inscape no iha mos kuis manan pulsa ba partisipantes sira neébe responde ba perguntas sira.
Workshop daruak ho tema “ Internet Saudavel (ISave)” fo husi Ekipa FDSL maun Bendito Lopes Da Costa ne’ebe koalia kona ba dezenvolvimentu seitor ICT iha Timor Leste, saida mak internet no nia utilizasaun hanesan impaktu positivo no negativo husi internet, oinsa atu minimija impaktu negative husi internet maka hamosu programa neébe ho baze sosializasaun ba utilijasaun internet saudavel no seguru “ISave”, no mos tenki iha servisu hamutuk ho ISP(Telemor, Telkomsel no Timor Telekom), Internet cafe, Edukasaun, Industria IT nst. Koalia mos kona ba aplikasaun parental ne’ebe rekomenda husi Internet Saudavel (ISave) mak hanesan Online Family Norton, K9 Web Protection no DNS Nawala atu proteje web browser atu nuneé labele asesu ba dadus negativo sira husi internet.
Departamentu Informatica husi Faculdade Engenharia Ciência e Tecnologia (FECT) Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL) nian liu husi Nukleu Departamentu informatica nian (NEEI) mos hetan oportunidade atu fahe matenek sira ne’ebe hetan iha aula laran ba iha baze. Alem de ne’e iha treinamentu durante loron tolu ne’e hetan mos ajuda husi estudante estajiarius Departamentu Informatika nian ne’ebe halo estajiu komunitaria iha munisipiu Aileu, estajiarius sira ne’e hanesan estajiarius dahuluk husi Departamentu Informatica nian tamba ne’e liu husi ICT-CAMP 2016 ida ne’e representante husi NEEI no estajiarius sira fo treinamentu kona ba Base de dados no sistema Informasaun ba partisipante sira .
Molok atu hahu workshop neé hahu uluk ho liafuan introdusaun husi koordenador NEEI Sr. Abreu Boavida hanesan Dosente iha Departamentu Informatica neébe fo konesimentu badak kona ba NEEI, tuir kedas ho apresentasaun pessoal husi Fasilitador Ekipa NEEI nian. Tema ba treinamentu maka “Base de Dados Utiliza Microsoft Access 2010” fo husi estudante Isabel Waruily dos Anjos Madeira no Abrãao Leoneto da Costa husi Ekipa NEEI. Ne’ebe Sei aprende kona ba Base Dados halai liu ba formasaun laos ba nivel akademiku nian no sei iha esplikasaun teorika no pratika. Iha ne’e mos esplika kona ba saida mak Base de Dados, saida mak aplikasaun (programasaun) MS.Access, objetu sira neébe eziste iha Ms.Access, no karakter/tipu dados sira. Iha mos sesaun husu perguntas ka hatoó duvidas sira husi partisipantes ba fosilitador sira bazeia ba tema neébe fo. No Ikus liu maka Pratika hamutuk oinsa atu kria base de dados ida utiliza Microsoft Access.
Atividade iha loron tuir mai nian mak kontinuasaun treinamentu Base de Dados utiliza Microsoft Access 2010 ne’ebe fo husi Ekipa NEEI. Tema ba treinamnetu ohin loron nian maka “ Base Dados Registu Visitor Utiliza Microsoft Access 2010” fo husi estudante Maximeno dos Santos no Carmelita Afonso Ekipa NEEI no hanesan mos estudante Estajiarius Departamentu Informatica nia iha Aileu. Depois de introdusaun badak kontinua ho pratika, partisipantes sira pratika kria rasik base de dados bazeia ba tema loron ohin nian. Depois de pratika hotu sei iha treinamentu ne’ebe fo husi estudante Marcos Gusmão (Ekipa NEEI) kona ba “ SISTEMA BA FICHA FAMILIA” sistema ne’e kria husi Ekipa NEEI rasik.
“ sistema informasaun ne’e ami ekipa halo durante fulan tolu nia laran no sistema ne’e kona ba atu fasilita chefe suco sira para bele atende populasaun iha kada aldeia halai liu ba statistika, fasil atu hare’e rekursus humanus iha suku laran no fasil atu halo relatoriu ba kada suku no aldeia. Ami husi ekipa sei esplika lalaok husi sistema ne’e ba partisipantes sira atu nune’e iha sexta feira ami sei akompana partisipantes sira tun ba suku 4 iha aileu Villa atu esplika lalok sistema ne’e nian ” hateten estudante Marcos Gusmão nudar fasilitador husi Ekipa NEEI no hanesan mos estudante estajiarius iha Aileu.
Iha treinamentu ne’e hetan atensaun maxima husi partisipantes sira no sira antusias tebes atu simu materia ne’ebe maka fo husi fasilitador Ekipa NEEI. Enseramentu ba atividade ne’e sei hala’o iha sexta feira (26/08/2016) husi SEJD, molok enseramentu partisipantes akompaña ho Fasilitador Ekipa NEEI no representante Estajiarius Departamentu Informatika nian sei ba suku ha’at(4) Postu administartivu Aileu-Villa atu fahe Komputador ba kada suku sei hetan komputador ida no partisipantes sira mos sei fo treinamentu kona ba SISTEMA BA FICHA FAMILIA ne’ebe kria husi Ekipa NEEI. Molok atu tun ba baze partisipantes sira tuir ona treinamentu husi Ekipa NEEI kona ba oinsa utiliza sistema ne’e.
Aileu, Quinta-Feira (25/08/2016) (Lucia)